Sağlık Turizminin Hukuki Boyutu

SAĞLIK TURİZMİNİN HUKUKİ BOYUTU
Herkese merhaba, bu sayımızda düne kadar telaffuz dahi edilmez iken bugün Türkiye’de gerek hasta ve gerekse hizmet veren işletme sayısı her geçen gün artan Sağlık Turizmi olgusuna derinlemesine bakacağız.
Ülkemiz binlerce yıllık medeniyetlere ev sahipliği yapmış ve sahip olduğu doğal kaynakları ile de dünya üzerinde sağlık turizminde önemli bir yere sahip olmuştur. Öncelikle sağlık turizminin tanımından biraz bahsetmek gerekmektedir.
SAĞLIK TURİZMİ NEDİR?
Kültür ve Turizm Bakanlığı’na göre sağlık turizmi; “kısaca tedavi amacı ile yapılan seyahatlerdir.” Başka bir ifadeyle, sağlık turizmi, fizik tedavi ve rehabilitasyon gereksinimi olanlarla birlikte uluslararası hasta potansiyelini kullanarak sağlık kuruluşlarının büyümesine olanak sağlayan turizm türüdür”.
Sağlık Turizmi Derneği de şöyle bir tanımlama getirmiştir: “Sağlık Turizmi, ikamet edilen yerden başka bir yere (yurtiçi veya yurtdışı) herhangi bir sağlık sebebiyle hizmet almak için yapılan seyahate denir.” Doyurucu bir bilimsel perspektif olarak “İnsanların seyahat etmek sureti ile ikamet ettiği yerin dışında konaklayarak tedavi olmayı amaçlamaları özel bir turizm çeşidi olan sağlık turizmini ortaya çıkarmıştır. Sağlık turizminin hedef kitlesi, sağlığı bozulmuş olan kişiler ile sağlığını korumaya duyarlı kişilerden oluşmaktadır.”
Günümüzde sağlık turizminden faydalanmak isteyen kişiler sağlık sorunlarına çözüm ararken sadece kendi ülkelerindeki doktorları ya da fiyatları değil; en iyi çözüm ve en iyi fiyat seçeneklerini değerlendirerek hareket etmektedir. Bu durumdan mütevelli; tedavi ve tatil amaçlı yurtiçi ya da yurtdışı yapılan seyahatlerden doğan tüm etkinliklere “sağlık turizmi” denmektedir.
SAĞLIK TURİZMİNE HUKUKİ BAKIŞ
Sağlık turizmi, doğal kaynaklardan beşeri ve mali kaynaklara kadar uzayan bir turizm koludur. Türkiye’de sağlık turizminin gelişmesi bu kaynakların planlanmasına bağlıdır. Sağlık turizmi hasta ve işletme sayısının artması ile beraber olası ihtilaflara gebe olup bu nedenle hukuki anlamda da boyut kazanmıştır.
Hukuki açıdan önemli olan sağlık hizmeti almak için Türkiye’ye gelen kişinin “yabancı” olmasıdır. Uluslararası hastanın Türkiye’ye sağlık sorunlarını çözmek amaçlı gelmesi ile turistik amaçla geldiği sırada herhangi bir sağlık sorunu ile karşılaşması, hukuki açıdan ehemmiyet taşımaz.
Her iki durumda da hukuki ilişkinin muhatabı yabancı kişidir. Hukuki uyuşmazlık söz konusu olduğunda bu kişinin açacağı veya bu kişi aleyhine açılacak davanın, milletlerarası yetki ve uygulanacak ülke hukuku bakımından farklılık ve özellik taşıması mümkün olabilir.

Diğer açıdan, sağlık hizmeti almak amacıyla Türkiye’den yabancı bir ülkeye seyahat eden Türk vatandaşlarının yurt dışında sağlık hizmeti alımında karşılaştıkları hukuksal sorunlar da sağlık turizmi hukukunun konusudur.
Ayrıca sağlık alanında anlaşma yaparak gelen, geçici koruma altına alınan, uluslararası koruma başvurusu ve statüsü olan hastalarında karşılaştıkları hukuksal sorunlar da milletlerarası özel hukuk ile çözüme ulaştırılmalıdır. Sayılan gruplar içerisinde olan kişilere verilen sağlık hizmeti hükümet politikası gereği sağlık turizminin dışında tutulmaktadır.
Sağlık turizminin yabancılar hukuku boyutu da oldukça dikkat çekmektedir. Son beş yıl içerisinde en fazla uluslararası yatırımcı çeken sektörler arasına sağlık sektörü de girmiştir. Türkiye’deki önemli hastane zincirlerinde yabancı ortak payları olduğu gözlenmektedir. Bu tür ortaklıklar sağlık turizmine yön vermekte ve dolayısıyla hukuksal anlamda çalışmaları gerektirmektedir.
Ayrıca elbette ceza hukuku, hastaları sağlık hizmet sunucusuna yönlendiren kişi ile hizmet sunucuları arasındaki ilişki bakımından ticaret hukuku, sağlık hizmetlerinin kamu hastanelerinde alınması durumunda idare hukuku ve borçlar hukuku önem arz eden diğer hukuk dallarıdır. Netice itibariyle sağlık turizmi, farklı hukuk dallarının ilgi alanına giren, çok geniş bir kavramdır.

SAĞLIK TURİSTİNİN HUKUKSAL PROBLEMLERİNDE KURAL OLARAK TÜRK HUKUKU UYGULANIR
Türkiye’de sağlık hizmeti alan sağlık turistinin uğradığı zararların tazmini amacıyla açılan davalara gerek haksız fiilin gerçekleştiği yer olan ülkenin Türkiye olmasından dolayı, gerekse de tedavi sözleşmesinde karakteristik edim borçlusu olan hekimin ve ya sağlık kuruluşunun bulunduğu ülke olarak Türk Hukuku uygulanmalıdır.
Ancak hekim ile sağlık turisti yapacakları sözleşmeyle uygulanacak hukuk olarak yabancı bir hukuku belirleyebilir. Taraflar uyuşmazlık doğduktan sonra uygulanacak hukuka da belirleyebilirler.
Sağlık turizminde karşılaşılacak sorunlara uygulanacak hukuk kurallarının oluşturulmasını koordine etmek ve hızla gelişen durumlar karşısında çözümler üretebilmek için Sağlık Bakanlığı bünyesinde Sağlık Turizmi Koordinatörlüğü kurulmuştur. Böylece Bakanlık bünyesinde sağlık turizmi ile ilgili mevzuat çalışmaları başlatılmış, bugüne kadar yapılan mevzuat çalışmaları hem konuyla ilgili kuruluşların uyması gereken yasal çerçeveyi belirlemiş, hem de ileride hukukun önemli alt dallarından biri olacak sağlık Turizmi Koordinatörlüğü, ülkemizde sağlık turizmi hukukunun gelişmesini sağlamak adına önemli bir adım olmuştur.

SONUÇ OLARAK;
Dünün Türkiye’sinde telaffuz edilmeyen Sağlık Turizmi yıllık 8.000.000 ziyaretçi/hasta ve bunlara hizmet eden işletmeleri ile başlı başına bir karma alt sektör (Sağlık ve Turizm sektörü) haline gelmiş olup bu alt sektörün hukuki ihtiyaçları gittikçe önem kazanmaktadır.
Bu alt sektörü bir araya getiren Sağlık ve Turizm Bakanlıklarının koordinasyon halinde ihtiyaç duyulan ve gelecek duyulacak olan hukuki düzenlemeleri hızla yönetmelik ve tebliğler şekilde çıkarması ve uygulamaya koyması gerekmektedir.
Saygılarımızla
Hazırlayanlar
Av. Zeynep Hilal DOY
Dr. Av. Mert VAN

KAYNAKÇA;
1) Türkiye Sağlık Vakfı ve Sağlık Derneği, Dünyada Ve Türkiye’de Sağlık Turizmi-2010 Durum Tespit Raporu ve Çözüm Önerileri, s.12.

2) Aydın,a.e., s.92

3) Avrasya Uluslar Arası Araştırmalar Dergisi, cilt:2, sayı:3, Temmuz 2013, Türkiye, Türkiye’de Sağlık Turizmi ve Sağlık Turizmi hukuku adlı makale, Kemale ASLANOVA

4) Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik